Yeni Nesil Tıp Eğitimi

 
 

İzmir Ekonomi Üniversitesi Tıp Fakültesi (İEÜ-TF), “yeni nesil tıp eğitimi” başlığı altında tanımladığımız bir dizi yeni, yenilikçi kavram ve uygulamalar ile tıp eğitimine katkıda bulunmayı hedeflemektedir. Ülkemizin birçok tıp fakültesinde başarılı ile sürdürülen çağdaş tıp eğitimi felsefesi, uygulamaları ve deneyimlerinden yola çıkan bu eğitim anlayışı; sağlığa getirdiği bakış açısı, tıp eğitimi yaklaşımı, müfredat içine örülen temaları ve yenilikçi uygulamaları ile “geleceğin hekimlerinin” eğitiminde yeni bir aşamaya karşılık gelmektedir.

 
 

Sağlığa nasıl bakıyoruz?

 

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) sağlığı sadece hastalık olmaması değil fiziksel, mental ve sosyal yönden tam bir iyilik hali olarak tanımlamaktadır [1]. Bu tanım sağlığın algılanması, sağlık politikalarının oluşumu ve sağlık uygulamalarında önemli değişikliklere yol açmıştır. Yaşam süresi uzamış, çocuk ölümleri azalmış, artan nüfusa karşın yoksullukta azalma sağlanmıştır. Bu başarılar halk sağlığı, sağlık hizmetleri, eğitim, insan hakları, tarım, alt yapı ve teknolojideki büyük ilerlemelerin bir sonucudur. Gezegenimiz ekolojik ve biyofizik sistemleri ile bu gelişmeyi desteklemiş; insanların temiz hava, gıda, içilebilir su ve enerji gibi yaşamsal öneme sahip kaynaklara erişimini sağlamıştır. Ancak, bu kaynakların sınırsız olmadığı açıktır. İnsan etkinlikleri sonucunda tüm gezegeni içine alan çevresel değişikliklerin ortaya çıktığı ve gezegenimizin insan sağlığını destekleme gücünü giderek yitirdiğine ilişkin kanıtlar giderek artmaktadır.

 

Gezegen Sağlığı

 

Doğal sistemlerin sürdürülebilirliği sağlanmadan insan sağlığının korunamayacağı açıktır. İnsan sağlığı artık doğal dünyanın ve sosyal yaşamın başarılı bir şekilde bir arada olmasına bağlıdır. Gezegen sağlığı olarak adlandırılan bu yeni yaklaşım sağlığın korunması ve geliştirilmesinde sadece sağlık sektörünün değil farklı sektörlerin de sorumluluk alması gerekliliğine işaret etmektedir [2-4].

Gezegen sağlığı, İEÜ-TF eğitim programında İnsan, Toplum ve Gezegen (Human, Society & Planet) dersi kapsamında yer almaktadır. Çevresel değişimlerin insan sağlığına olan etkilerini, sonuçlarını, çözümleri ve engelleri ele alan bu programın sağlığa bütüncül bakabilen hekimler yetişmesine katkı sağlayacağına inanıyoruz.

 
 

Hasta Güvenliği ve Risk Yönetimi

 

Sağlık hizmetinin sunumunda hastayı merkeze alan ve hasta güvenliğini önceleyen yaklaşımlar “iyi tıbbi uygulamaların” temelini oluşturmaktadır [5]. Bu nedenle, İEÜ-TF eğitim programında ve uygulamalarında hasta güvenliği önemli bir bileşen olarak yer almaktadır. Bu bağlamda, tıp eğitiminin en başından itibaren öğrencilerimize risk yönetimi yapabilecekleri eğitimler kurgulanmıştır. Örneğin, laboratuvar uygulamalarının tamamında oları riskler ve korunma önlemleri sürekli olarak ele alınmaktadır. İlerleyen yıllarda ise DSÖ tarafından önerilen hasta güvenliği müfredatı programın içine entegre edilmiştir [6]. Bu program; hastaların doğru tanımlanmasına yönelik prosedürleri, laboratuvar sonuçlarının doğru ve zamanında bildirimini, infeksiyon kontrol ve antibiyotik kullanım programlarını, kan ve kan ürünleri transfüzyon programını, ilaç kullanımında hataların önlenmesini, katatere bağlı enfeksiyonların önlenmesini, sürveyanslar, yanlış taraf işlemlerini (örneğin sağ yerine sol böbreğin alınması, vb) önleyici uygulamaları, hastaların düşmesini önleyici uygulamaları, bunlara yönelik eğitimleri ve diğer yönetsel süreçleri içerir.

 

Sağlığı Koruma ve Geliştirme

 

Çevresel faktörlerin insan sağlığı üzerine etkileri ve bunlara eklenen yaşam biçimi tercihleri obezite, diyabet, bazı ruhsal ve mental sorunların da içinde bulunduğu bir dizi sağlık sorununa neden olmaktadır. Sağlık sistemine ciddi ekonomik yük oluşturan bu sorunların azımsanmayacak bir bölümü önlenebilir niteliktedir. Bu nedenle, İEÜ-TF sağlıklı yaşam tercihleri konusunda bilgili, bunları kendi davranışlarına yansıtabilmiş ve topluma bu konuda önderlik edebilecek hekimler yetiştirmeyi öncelikli hedeflerinden biri haline getirmiştir. Sağlıklı beslenme, egzersiz ve stress yönetimi gibi konular tıp eğitim programının içine entegre edilmiştir. Öğrencilerimizin alan çalışmaları kapsamında ailelere öğrendikleri bilgileri aktarmaları ve ilk elden deneyim edinmeleri hedeflenmektedir.

 
 

Kişiselleştirilmiş Tıp

 

Kişiselleştirilmiş ya da diğer bir deyişle hassas tıp (precision medicine) hastalıkların tedavisinde bireylerin genetik farklılıklarını gözeten yeni bir anlayışı temsil etmektedir. İEÜ-TF kişiselleştirilmiş tıp kavramını sadece tedavi seçiminde değil beslenme, egzersiz, vb genetik farklılıklardan etkilenen tüm alanlar için bir yaklaşım olarak ele almaktadır. Bu kavram, İEÜ-TF programına genetik çeşitlilik ve etkilerini de içerecek şekilde entegre edilmiştir.

 
 
 

Tıp Eğitimi Yaklaşımımız

 

İEÜTF, ülkemizin ve Dünyanın değişen sağlık sorunları ve beklentilerine yanıt verebilecek iyi hekimler yetiştirmeyi hedeflemektedir. Bu hedef doğrultusunda tıp eğitiminin yapılandırılmasında kullanılan 12 temel ilke ve bu bağlamda yapılacaklar aşağıda tanımlanmaktadır.

Toplumun sağlık gereksinimleri yerel, ulusal ve uluslararası düzeyde tanımlanmıştır. Yerel düzeydeki sağlık sorunları için İzmir Sağlık Müdürlüğü, İzmir Halk Sağlığı Müdürlüğü, İzmir Büyükşehir Belediyesi ve İzmir Tabip Odası ile iletişime geçilmiştir. Ulusal düzey için Ulusal Çekirdek Eğitim Programı (ÇEP) göz önüne alınmıştır. Ayrıca Sağlık Bakanlığı ve Türk Tabipleri Birliği ile iletişime geçilmiştir. Uluslararası düzey için Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), eCDC ve CDC kaynaklarından bilgi derlenmiştir. İEÜ-TF sadece hastalıkların yönetiminde değil sağlığı koruma ve geliştirme yönünden de etkin ve donanımlı hekimler yetiştirmeyi hedeflemektedir. Bu nedenle beslenme, ezgersiz ve stres yönetimi gibi temalar müfredatın içine entegre edilmiştir.
Tıbbın bilimsel temelleri (scientific foundations of medicine) alanı dönem 1, 2 ve 4’de yer alan 3 ayrı “temeller” (foundations) bloğundan oluşmaktadır. İlki dönem 1’in başında yer alan “Tıbbın moleküler, hücresel ve genetik temelleri” (molecular, cellular and genetic basis of medicine) bloğudur. Bu blok ikinci dönemin ilk yarıyılının sonuna kadar sürecek organ sistemleri eksenindeki normal yapı ve işlevin ele alındığı birinci evreyi oluşturmaktadır. Bu evre “yaşam döngüsü” (life cycle) bloğu ile sona erecektir. Doğumdan ölüme uzanan bir yaşam döngüsündeki biyolojik ve psikolojik evreler yanısıra bu blokta sağlığı korumaya yönelik yapılacaklar tartışılacaktır.

​ İkinci temeller bloğu dönem 2’nin ikinci yarıyılının başında yer alan“Hastalık ve savunma mekanizmaları” (mechanisms of defense and disease) bloğudur. Temel patoloji, tıbbi mikrobiyoloji, immünoloji, kanser ve farmakoloji konularının ağırlıklı olarak ele alındığı bu blok dönem 3’ün sonuna kadar sürecek anormal yapı ve işlevin ele alındığı organ sistemleri blokları ile sürecektir. Dönem 3’ün son bloğu olan “yaşam döngüsü” (life cycle) bloğu doğumdan ölüme uzanan bir yaşam döngüsündeki yaşa özgü en sık görülen patolojilerin de ele alındığı bir entegrasyon bloğudur. Üçüncü temeller bloğu 8 haftalık “Tanısal ve terapötik tıbba giriş” (Introduction to diagnostic & therapeutic medicine) bloğudur. Dönem 4’ün başındaki bu blok tanısal tıp, medikolegal sorunlar ve terapiye yoğunlaşmaktadır. Müfredat haritası için tıklayınız.

​ Müfredat boyunca sürecek diğer bir alt-alan (sub-domain) olan “Araştırma ve Bilgi Yönetimi” (Research and Information Management-RIM) öğrencilerin eleştirel düşünme, araştırma yöntemleri, biyoistatistik ve kanıta-dayalı tıp kavramlarını öğrenecekleri ve bunları deneysel/sosyal araştırmalarla uygulamaya sokacakları bir dizi etkinlikten oluşmaktadır.

​ Dönem IV’ün başındaki “Tanısal ve terapötik tıbba giriş” bloğu kanıta-dayalı tıp için bir giriş niteliğindedir. Klinik stajlarda kanıta-dayalı tıp, web-tabanlı kaynaklardan yararlanılarak (örneğin, Medscape) günlük uygulamaların bir parçası haline getirilecektir.

Biyoetik eğitimin tüm dönemleri boyunca müfredatın ana bileşenlerinden birisi olarak programa entegre edilmiştir. Dönem I’de öğrenciler etiğin kritik ögeleri (ahlak, değerler, kültür ve normlar), temel etik değerler (doğruluk ve dürüstlük, güvenilirlik, saygılı olmak, sorumluluk, adil olma, yardımseverlik ve gözetme, yurttaşlık), etik karar verme modelleri ve süreci tartışacaklardır. Evre I temel etik değerlerin gerçek yaşam uygulama örneklerinin tartışılmasına odaklanacaktır. Evre II tıp etiği konularını da içeren biyoetiğe giriş niteliğindedir. Bu bağlamda önce zarar vermeme, hasta yararını gözetme, otonomi, mahremiyet gibi tıbbi etiğin ana konuları ele alınacaktır. Bu sorunlar daha sonra olgular eşliğinde tartışılacaktır.

​ Evre II’nin sonundaki yaşam döngüsü bloğunda üreme etiği (gebelik hakları, kürtaj, vb), aşılama, çocuk hakları, tıbbi araştırmalar, yaşam sonu sorunlar gibi konular olgular eşliğinde ele alınacaktır. Dönem IV ve V’de ise öğrencilerle aylık “reflection” toplantıları yapılarak klinikte karşılaştıkları tıbbi sorunlar ve bunların etik boyutları tartışılacaktır. Bu aşamada amaç temel etik ilkeler çerçevesinde olayları yorumlama becerisi geliştirmektir.
İEÜTF müfredatı 5 temel yeterlilik alanı üzerine kurulmuştur. Bunlar: tıbbi bilgi ve yaşam boyu öğrenme, hasta odaklı tıbbi bakım, iletişim becerileri ve ekip çalışması, profesyonellik ve etik değerler ile sağlık sistemleri ve sağlık savunuculuğudur. Bu alanların her biri için dönemlere özgü kilometre taşları tanımlanmıştır. Bu yeterlilikler müfredatta “Tıbbın Bilimsel Temelleri”, “Tıbbın Klinik Temelleri” ve “İnsan, Toplum ve Gezegen” alanları (dersleri) ile ele alınmaktadır. Müfredat haritası için tıklayınız.

​ Dönem I’in başındaki “İnsan Vücudu” (The Body) bloğunda öğrenciler etiğin temel değerlerini tartışırken, İEÜTF’nin tüm öğrenci ve çalışanları için geçerli genel yeterlilikler (core competencies) ile de tanışacaklardır. Genel yeterlilikler öğrencilerin profesyonelliğe yönelik yeterlilikler geliştirmeleri açısından bir öncül rolü oynayacaktır. Bu rol günlük uygulamalarla güçlendirilecek (derslerin zamanında başlaması, kopyaya sıfır tolerans, karşılıklı saygı, vb) ve hekimliğe yönelik kitapların okunması ve tartışılması ile pekiştirilecektir. Bu bağlamda okunacak kitaplar arasında “Adventures in Human Being: A Grand Tour from the Cranium to the Calcaneum“ ve “Do No Harm. Stories of Life, Death and Brain Surgery” yer alacaktır.

​ Mesleksel beceriler ve iletişim becerileri eğitimleri ilk 3 dönem boyunca süren “Tıbbın Klinik Temelleri” programında yürütülecektir. Bu program büyük oranda “Klinik Beceriler ve Simulasyon Merkezinde (KBSM)” (Clinical Skills & Simulation Center, CSSC) yürütülecektir. İleri teknoloji manken, maket ve simülatörlerden oluşan bu merkezde öğrencilerimiz müfredattaki tüm becerileri ve işlemleri güvenli ve denetimli bir ortamda yeterlilik geliştirinceye dek uygulayabilecektir.

​ Tıp öğrencilerinin yönetim alanında yeterlilik edinmeleri için tıp hukuku, sağlıklı ilişkili temel yasal düzenlemeler yanı sıra yönetsel araçlar ile de donanmaları gerekir. Bunlar arasında süreç ve risk yönetimi ile çatışma yönetimi yer almaktadır. Süreç ve risk yönetimi eğitimlerinin öğrencilerin tıbbi riskleri değerlendirme ve önlem alma konusundaki kavrayışlarını da derinleştireceği öngörülmektedir.
Eğitimdeki en önemli paradigma değişimlerinden biri eğitici merkezli eğitimin yerini öğrencilerin merkezde olduğu bir eğitime bırakmış olmasıdır. Öğrenen-merkezli eğitim (ÖME) farklı açılardan tanımlanabilir. Örneğin öğrencilerin farklı öğrenme gereksinimlerini destekleyen öğrenme deneyimleri, eğitsel stratejiler ve akademik destek stratejilerden oluşan bir yaklaşım olarak ifade edilebilir. İzmir Ekonomi Üniversitesi sahip olduğu Blackboard Learning Management System ve bununla entegre çalışan Panopto altyapısı sayesinde öğrencilere kişiselleştirilmiş öğrenme fırsatları sunmaktadır. Ayrıca, İEÜ-TF’de uygulanacak ölçme-değerlendirme sistemi öğrencilerin iyileştirmeleri gereken öğrenme hedeflerini süreç içinde fark etmelerini sağlayacak biçimde yapılandırılmıştır. Bu tür bir yapılanma etkin bir danışmanlık sistemi ile bütünleştirilerek öğrenme sürecinin etkinliğinin arttırılması hedeflenmektedir.

​ Yeterliliklere-dayalı eğitimin iki önemli bileşeninden biri çıktılara dayalı olması diğeri ise öğrenci merkezli olmasıdır. İkinci özellik, bireylerin yeterli öğrenme açısından farklı sürelere gereksinim duymaları ile ilişkilidir. İEÜ-TF’de tıbbın klinik temelleri programının bir bölümü ve alan çalışmaları programı (longitudinal medical experiences) yeterliliğe dayalıdır ve öğrencilere her beceri için kendi hızlarında yeterli olmaları için fırsat sunar. Bu program, notla ölçülmez, değerlendirme başarılı-başarısız ölçütü üzerinden yapılır. Öğrenciler tanımlı bir süre içerisinde başarılı oluncaya kadar eğitimleri ve değerlendirmeleri sürer.

​ Diğer bir açıdan, ÖME öğrencinin kendi öğrenme sorumluluğunu aldığı, öğrenme etkinliklerinin gerçekleşmesinde etkin rol oynadıkları bir modeli tanımlar. Probleme-dayalı öğrenme (PDÖ) (problem-based learning, PBL), takıma-dayalı öğrenme (TDÖ) (team-based learning, TeBL), işe-dayalı öğrenme (İDÖ) (task-based learning, TaBL) ve araştırma projeleri gibi eğitsel etkinlikler öğrenen merkezli eğitimin araçları arasında yer alır. İEÜTF hibrit eğitim modelini benimseniştir. Bu model, sunumlar yanı sıra yukarıda sayılan eğitsel etkinlikleri de kapsayan zengin öğrenme fırsatları sunar. İEÜ-TF’de sunumlar interaktif, gerçek yaşam ile ilişkili örneklerle bezenmiş ve öğrencilerin öğrenme sürecine etkin olarak katılabilecekleri bir biçimde kurgulanmaktadır. Her eğitsel etkinliğin öğrenme hedeflerinin net ve tanımlı olması, konulara ilişkin zengin okuma kaynaklarının sağlanması ve zengin laboratuvar uygulamaları öğrenme sürecinin daha verimli olmasını sağlayacaktır.

​ Etkin öğrenme süreçleri öğrencilerimizin yaşam-boyu öğrenen, kendini geliştiren hekimler olmaları konusundaki yeterliliklerini geliştirmeleri açısından da vaz geçilmezdir.

​ İEÜ-TF öğrencilerin sorunlarını yakından izlemeyi, en kısa sürede çözmeyi, öğrencilerle eğiticiler arasında açık, karşılıklı saygıya dayalı bir ilişkinin oluşmasını ve tüm bunların sürdürülebilir olmasını da öğrenen-merkezli eğitimin bir parçası olarak görmektedir.
İEÜ-TF sağlığı Dünya Sağlık Örgütü tanımında yer aldığı şekilde, sadece hastalık olmaması değil fiziksel, mental ve sosyal yönden tam bir iyilik hali olarak kabul etmektedir. Bu bağlamda, sağlığın biyolojik, ekonomik, sosyal, çevresel ve politik belirleyicileri söz konusudur. Tıp eğitiminde söz konusu belirleyicilerin sağlık üzerine olan etkileri bir bütün olarak ele alınmalıdır. İEÜTF müfredatında sağlık belirleyicileri “İnsan, Toplum ve Gezegen” (Human, Society & Planet) adlı derste, PDÖ oturumlarında ve yaşam döngüsü bloğunda ayrıntılı olarak ele alınacaktır.

​ Evre I ve II’nin sonundaki yaşam döngüsü bloklarında sağlık belirleyicilerinin doğumdan-ölüme yaşamın tüm evrelerinde nasıl etkidikleri model hastalıklar ve sağlık sorunları üzerinden entegre edilecektir.
İEÜ-TF tıp eğitiminin sadece 3. basamak hastanelerde yapılmasının öğrencilerin mezun olduklarında çalışabilecekleri ortamlara hazırlanmaları ve sağlığın farklı boyutlarını algılayabilmeleri açılarından kısıtlı bir deneyim sunduğunu düşünmektedir. İEÜ-TF, bu bağlamda, birinci ve ikinci basamak sağlık kuruluşları, belediyeler tarafından yürütülen temizlik, içme suyu, çöp toplama ve imhası gibi sanitasyon hizmet alanları, özel hekim muayenehaneleri, eczaneler, yaşlı bakım merkezleri, kreşler, tutukevleri gibi farklı öğrenme deneyimlerinin eğitimde yer almasını planlamaktadır.

​ Müfredatta yer alan alan çalışmaları programı (longitudinal medical experiences) bu tip deneyimlerin yapılandırılmış biçimde kazandırılmasına yöneliktir. Bu program kapsamında öğrencilere birinci dönemden itibaren altı yıl boyunca izleyecekleri aileler verilecektir. İki tıp fakültesi öğrencisi ve bir hemşirelik öğrencisinden oluşan ekip 5 yıl boyunca kendi sorumluluklarındaki 2-4 aileyi izleyeceklerdir. Aile sağlığı programı (Family health program) olarak adlandırılan bu uygulama kapsamında öğrencilerin ilk 3 yılda aileleri yaşadıkları ortamda barınma, beslenme, egzersiz, bağımlılıklar gibi yaşam biçimleri yönünden gözlemleyerek, sağlıklarını koruma-geliştirme konusunda eğitim ve danışmanlık vermeleri beklenmektedir. Aile Hekimleri ile entegre götürülecek bu program ile tıp ve hemşirelik öğrencilerinin toplumun sağlık sorunları ve beklentileri konusunda birinci elden deneyim edinmeleri, sağlığı-koruma geliştirme konusunda bilgi ve deneyimlerini geliştirmeleri, sağlık eğitimi verme konusunda deneyim kazanmaları ve ekip çalışmasını erken dönemde deneyimlemeleri hedeflenmektedir.
E-öğrenme son yıllarda tıp eğitiminde yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır. İEÜTF eğitimde e-öğrenme olanaklarını etkin biçimde kullanacaktır. Bu amaçla oluşturduğumuz “e-Medicine” platfromu Blackboard Learning Management System™ (BLMS) üzerinde çalışmakta ve sunum materyalleri, okuma materyalleri, videolar gibi eğitsel materyallerin dijital ortamda öğrenciye ulaştırılmasını sağlamaktadır. Bu platfrom sayesinde öğrenciler BLMS üzerindeki eğitim materyalleri yanı sıra eğiticiler tarafından doğrulanmış ve onaylanmış web-tabanlı eğitim materyallerine erişim sağlayabilecektir.

​ Ayrıca öğrencilerin Coursera™ ve FdX™ gibi çevrimiçi açık erişimli kurslara erişimleri özendirilecektir. Eğiticiler tarafından belirlenecek kurslar arasından öğrenciler istediklerini seçmeli ders olarak belirleyebilecektir.

Eğitim ortamlarının özellikleri ve kültürü (iklim) eğitimin niteliğini belirgin olarak etkiler. Gizli müfredat olarak da adlandırılan kurumsal iklim özellikle öğrencilerin profesyonel kimliklerinin gelişiminde ve mesleksel uygulama tercihlerinde etkilidir. Bu nedenle, İEÜTF’nin tüm öğrenci ve çalışanları için geçerli genel yeterlilikler (core competencies) tanımlanmıştır. Tüm çalışanların bu davranışları göstermesini özendirecek yönetsel bir yapı oluşturulacaktır.

Dönem IV ve V’de klinik stajlara koşut olarak ilerleyen “klinik entegrasyon ve değerlendirme”(KED) (clinical integration & reflection) programında bir yandan PDÖ ya da olguya dayalı öğrenme (ODÖ) (case-based learning, CBL) ile tıbbi karar verme uygulamaları yapılacak bir yandan da öğrencilerin klinik deneyimlerini sorgulayacakları ve paylaşacakları bir süreç yaşanacaktır.
Tıp disiplinler arası ve disiplin içi işbirliğini gerektirir. Bu bağlamda tıp öğrencilerinin ekip çalışmasının önemini kavramaları, ekip üyelerinin rolleri konusunda bir kavrayış geliştirmeleri gerekir. İEÜTF, kuruluş felsefesi olarak İEÜ bünyesindeki sağlıkla ilişkili tüm fakülte ve okulları kendi paydaşı olarak görmekte ve aynı ekosistemin parçası olarak değerlendirmektedir. Bunun bir yansıması olarak, eğitim sırasında tıp, hemşirelik ve SHMYO öğrencilerinin birlikte yapacakları uygulamalar planlanmıştır. Buna örnek olarak “öğrenci kliniği” uygulaması verilebilir. Bu uygulama, bazı tıbbi durum senaryoları üzerinden ekip üyelerinin etkin biçimde görevlerini yerine getirmelerini hedeflemektedir.

​ Aile sağlığı programı da tıp ve hemşirelik öğrencileri arasında ekip çalışmasının önemini kavramaları açısından bir fırsat yaratacaktır.

Öğrencilerin sağlık-dışı alanlarla işbirliğinin önemini deneyimlemelerini sağlamak, sorun çözme ve girişimcilik özelliklerini geliştirmek amacıyla “düşünce eşleri” uygulaması gerçekleştirilecektir. Bu uygulama tıp öğrencileri tarafından belirlenen sorunların çözümüne yönelik olarak İEÜ bünyesindeki farklı öğrencilerle işbirliği yapmalarını sağlamaya yöneliktir.
Ölçme-değerlendirme öğrenmeyi derinden etkiler. Değerlendirme öğrenciler için öngörülen öğrenme hedeflerine erişim açısından bir program ya da kursun başarısını değerlendirmek amacıyla sistematik olarak veri toplanmasıdır. Biçimlendirici/geliştirici (formative) değerlendirme toplanan verilerin eğitsel bir girişimin oluşturulması ya da revizyonu amacıyla kullanılacağını gösterir. Ayrıca, öğrencilerin öğrenmesini izlemek ve kendilerini geliştirmeleri için bir fırsat yaratmak için de kullanılır. Düzey belirleyici (summative) değerlendirme ise çıktılara erişimi değerlendirmek ya da karar vermek amacıyla kullanılır. Öğrenciler açısından ise bir eğitsel etkinlik kapsamındaki öğrenme düzeylerinin (bir standarda göre) belirlenmesi anlamını taşır.

​ Değerlendirmelerde kullanılacak veri toplama işleminde (ölçme) standardize, güvenilir, öğrenme hedefinin düzeyine ve ölçümü yapılan yeterliliğe uygun bir yöntem kullanılması gerekir. Farklı yöntemler kullanılması güvenilirliği arttırır.

​ Tıbbın bilimsel temelleri programında öğrenme düzeyine göre çoktan seçmeli, doğru-yanlış, boşluk doldurma, eşleştirmeli, kısa olgu tarzı sınavlar yanı sıra, kısa sınavlar (quiz), ödevler, eğitsel etkinliklere katılım, nesnel yapılandırılmış uygulama sınavları (NYUS) (Objective Structured Practical Examination, OSPE), vb ögelerden alınan puanlar değerlendirmeye katılır. Tıbbın klinik temelleri programı yeterliliklere dayalıdır. Dönem 3’de simüle hastalar aracılığıyla biçimlendirici değerlendirmeler ve Nesnel Yapılandırılmış Klinik Sınavlar (NYKS) (Objective Structured Clinical Examination, OSCE) ile değerlendirilecektir.

​ Alan çalışmaları (Longitudinal Medical Experience, LOME) aylık ilerleme raporları, ailelerden ve diğer paydaşlardan alınan geri bildirimler, proje raporu, ilaç defteri, vb ögeler açısından değerlendirilecektir.

​ İEÜ-TF tek bir sınavla geçme-kalma kararlarının verildiği geleneksel yaklaşım yerine portfolyo ile değerlendirmeyi tercih etmektedir. Biz portfolyoyu öğrencinin kendi çabasını, gelişimini ve başarımlarını göstermek üzere seçtiği kanıtların bir koleksiyonu olarak görüyoruz. İEÜTF eğitim programında iki tip portfolyo bulunmaktadır. Bunlardan ilki bir dersin sınav dışı ölçme değerlendirme sürecinin tamamını kapsayan “ders portfolyosu” diğeri ise öğrencilerin altı yıllık eğitimleri boyunca topladıkları ve mezun olduklarında sunabilecekleri, en iyi hekimlik uygulamalarının kanıtlarını içeren “mezuniyet portfolyosu”dur.

​ “Ders Portfolyosu” öğretim üyeleri tarafından yapılandırılmış olan ödevlerden ve kişisel başarım koleksiyonundan oluşmaktadır. Kişisel başarım koleksiyonu, öğrencinin eğitim programı dışında, kendi seçtiği aktiviteler ile ders çıktılarına erişimini desteklemesini sağlayacak bir portfolyo bileşenidir. Öğrenci ilgili dersin öğrenme çıktılarına ulaşmasına katkı sağladığını düşündüğü aktivitelere (Kitap, derleme, makale vs. Okuması. Kurs, webinar, seminer, konferans, sempozyum, konser, tiyatro, sosyal sorumluluk ve araştırma projelerine katılımı. Gönüllü stajlar vs. ) katılıp, bu aktivitenin eğitimine katkısını açıklayacağı raporu e-MED sistemine yükleyerek kendi ölçme ve değerlendirmesinde söz sahibi olacaktır. Biz kişisel başarım koleksiyonunun öğrenen merkezli eğitim açısından önemli olduğunu düşünüyoruz.

​ “Mezuniyet Portfolyosu” öğrencinin altı yıllık eğitim süreci boyunca oluşturabileceği ve kendisinin seçtiği, iyi bir hekim ve/veya iyi bir araştırmacı olduğunu en iyi gösteren kanıtlardan oluşan bir belgedir. Öğrenciler mezuniyet portfolyolarını e-MED üzerinde oluşturabilirler ve bu portfolyoları farklı dijital platformlara taşıyabilirler.

Uluslararası sınavlara hazırlık İEÜ-TF Heidelberg Üniversitesi Tıp Fakültesi tarafından başlatılan ve giderek Avrupa Birliği ülkelerine yayılan National Board of Medical Examiners (NBME) tarafından yapılan çeşitli sınav ve değerlendirmelere yönelik NBME ile temaslarımız sürmektedir.

Eğitimin 3. Evresini oluşturan “Klinik Uygulamalar” (Clinical Practices) programında kısa olgu (vignette) tipi sorular ile diğer soru formatları (yukarıya bkz), NYKS, 360 derece değerlendirme ile değerlendirilecektir. Ayrıca, KED oturumlarına katılım gibi unsurlar da değerlendirmeye katılacaktır.
Tıp öğrencilerinin ilgi duydukları alanlarda bilgi ve deneyimlerini arttırması ilerideki kariyer seçimleri açısından önemlidir. İEÜ-TF bu amaçla dönem II’nin başında isteyen öğrencilerin seçebileceği yolaklar (tracks) sunmaktadır. “Araştırma” yolağı biyomedikal araştırmalar yapmak isteyen öğrencilerimizin; “toplum sağlığı” yolağı ise sağlığın sosyal boyutu ile ilgilenen öğrencilerimizin başvurabileceği seçeneklerdir.

Araştırma yolağı biyomedikal bilimler ve çevrimsel (translasyonel) tıp temaları doğrultusunda “hekim-bilim insanı” olmak isteyen öğrencilerimize yöneliktir. Bu yolağı seçen öğrencilerimizin bilgi ve becerilerinin gelişimine katkı sunmak amacıyla ulusal ve uluslararası projelere katılımları özendirilecek ve desteklenecektir. Öğrencilerimiz, kurum içinden ya da dışından öğretim üyelerinin yönetimindeki bir araştırma grubunun üyesi olacaklar ve süreç sonunda katkıları oranında bilimsel çalışmalarda ortak yazar olmaları gözetilecektir. Ayrıca, genel başarı değerlendirmesinde ve transkriptlerinde de araştırma etkinlikleri belirtilecektir.

Toplum sağlığı yolağı insan, toplum ve gezegen alanı ve birinci basamak hekimlik uygulamalarına ilgi duyan öğrencilerimize yöneliktir. Bu yolağı seçen öğrencilerimiz ister araştırmalar ister projeler yoluyla söz konusu alanda öğretim üyelerinin gözetimi altında etkinliklerde bulanacaklardır. Yurt içi ve yurt dışı gezilerle toplum sağlığını ilgilendiren konularda gözlem yapma fırsatı bulabileceklerdir. Bunlara ek olarak ilk 3 yıl içinde öğrencilerimiz Üniversite’de sunulan farklı seçmeli derslerden alabileceklerdir. Klinik yıllarda ise ister kendi hastanemizde isterse de başka sağlık kurumlarında yapılacak seçmeli staj olanakları sunulmaktadır.
Yaşam boyu öğrenme için kişilerin nasıl öğrendiklerini anlamaları, ilgi ve merak duydukları alanları belirlemeleri, öğrenmeyi sevmeleri, işin temelini kavramaları, çok okumaları, alanları dışındaki konularla ilgilenmeleri, yaratmaları, gözlemlemeleri, soru sormaları, öğrendikleri üzerine düşünmeleri (reflection), öğrendiklerini uygulamaları ve başkalarına öğretmeleri gerekir. Yaşam boyu kişisel motivasyona bağlı bir kazanım olsa da uygun eğitim stratejileri, ölçme-değerlendirme yaklaşımları, destekleyici ve zevkli öğrenme ortamı, bol okuma fırsatları, öğrendiklerini uygulama ve öğretme fırsatları yaratılarak bu güdünün geliştirilmesi sağlanabilir. İEÜTF önceki ilkeler için öngördüğü uygulamalar ile yaşam boyu öğrenme yeterliliğinin kazanılmasına ciddi katkı sağlayacağını düşünmektedir.
 
Kaynaklar
  1. WHO. Preamble to the Constitution of the World Health Organization as adopted by the International Health Conference, New York, 19-22 June 1946, and entered into force on 7 April 1948.
  2. Lang T, Rayner G. Ecological public health: the 21st century’s big idea? An essay by Tim Lang and Geof Rayner. BMJ 2012;345: e5466.
  3. Horton R, Beaglehole R, Bonita R, Raeburn J, McKee M, Wall S. From Public to Planetary Health: A Manifesto. Lancet 2014; 383; 847.
  4. Whitmee S, Haines A, Beyrer C, et al. Safeguarding Human Health in the Anthropocene epoch: report of The Rockefeller Foundation- Lancet Commission on planetary health. Lancet 2015; 386: 1973-2028.
  5. Promoting excellence: standards for medical education and practice. General Medical Council. 2015.
  6. http://www.who.int/patientsafety/education/curriculum/en/ (7 Mayıs 2017 tarihinde erişildi)